1 kilogram không còn là 1 kilogram chúng ta từng biết nữa

Đây được coi là sự kiện lịch sử của ngành khoa học: “một kilogram” sẽ thay đổi vĩnh viễn.
Sau 130 năm từ ngày nó xuất hiện và trở thành quy chuẩn đo lường của nhân loại, khái niệm “một kilogram” sẽ chuẩn bị về hưu. Đây không phải dấu chấm hết của “một kilogram”, chỉ có bản chất của kilogram thay đổi.

“Một kilogram” sẽ trở nên chính xác hơn trước đây.

Ngày mai, 16 tháng Mười Một, Hội nghị Cân nặng và Đo lường (CGPM) tổ chức tại Versailles sẽ tiến hành bỏ phiếu, thông qua việc bãi bỏ kilogram cũ và chào đón đại lượng kilogram mới.

Thực chất, cuộc bỏ phiếu này sẽ thay đổi quy ước về khái niệm “một cân”, vì khối kim loại “đúng chuẩn một cân” mang tên IPK đã thay đổi khối lượng sau khi nằm trong lồng kính từ năm 1889 đến nay.

Khối kim loại nặng đúng 1kg mang tên IPK được cất giữa cẩn thận trong 3 lớp kính.

Ta có thể không cảm nhận thấy sự thay đổi của kilogram, một phần là vì cân nặng bạn vẫn sẽ không thay đổi sau vụ bỏ phiếu ngày mai đâu. Nhưng với ngành khoa học, nó cực kì quan trọng. Mọi đo đạc ta thực hiện đều xoay quanh những đại lượng không đổi – những hằng số trong một đẳng thức. Hằng số càng chính xác, kết quả cuối cùng của mọi đo đạc sẽ càng chính xác.

Ta có bảy đại lượng cơ bản:

Tốc độ ánh sáng định nghĩa một Mét, một tick của đồng hồ nguyên tử xezi định nghĩa một Giây, hằng số Avogadro định nghĩa một Mole, cường độ ánh sáng định nghĩa một Candela, hằng số Boltzmann định nghĩa một Kelvin, điện tích cơ bản định nghĩa một Ampere.

Và một cục kim loại nằm trong hầm kín tại Pháp định nghĩa một kilogram.

“Ý tưởng nằm sau sự thay đổi này, là có mọi đơn vị đo lường dựa trên các hằng số vật lý, chúng ổn định và sẽ không thay đổi trong tương lai, cho phép ta đo đạc tại bất kì địa điểm nào”, giám đốc Cục Cân nặng và Đo lường (BIPM), Terry Quinn nói với ScienceAlert.

Bản sao của IPK.

Hiện tại, kilogram đang được định nghĩa bằng Nguyên mẫu Kilogram Quốc tế – International Prototype Kilogram (IPK) hay “Le Grand K” theo tiếng Pháp, là một khối rắn làm từ 90% platinum và 10% iridi. Kilogram là đại lượng duy nhất vẫn được tính bằng một vật thể thực tế.

Khối lượng cục kim loại đã thay đổi theo thời gian, không rõ là IPK đang tăng hay giảm khối lượng, vậy nên rất cần có sự thay đổi trong cách đo lường, để mọi đo đạc sau này diễn ra chính xác hơn.

Thú vị hơn, sau khi có được con số kilogram mới, ta sẽ mang cục kim loại IPK lên bàn cân, xem nó đã tăng hay giảm. Chỉ để cho vui thôi, vì ngoài ý nghĩa lịch sử ra, IPK chẳng có giá trị thực tiễn hơn cục chặn giấy là mấy.

Bài viết khác Xem thêm